کشف یک محوطه تاریخی در هفتکل گذری برزندگی سید ابوالحسن نجفی و سی سال مدیریت ورزشی
خرداد ۲۹

تاریخچه و طوایف گوناگون در هفتکل از زبان استاد بزرگ و معلم تمام هفتکلی های قدیم و جدید (آقای محمد زاهد میرانی) که سایت ما را قابل دونستند و اجازه استفاده از مطالب وبلاگ ایشان که از اولین وبلاگهای هفتکل هم می باشد را دادند امیدوارم مفید واقع شود.

برای اطلاعات بیشتر می توانید به وبلاگ خود ایشان مراجعه کنید:  www.zahed.blogfa.com  

تاریخچه هفتکل( ضهر هفت نشانه )

پیدایش هفتکل دو روایت دارد ۱ - اسطوره ۲ - معاصر  ….. ۱ - اسطوره: کشته شدن علیمردانخان و هفت پسرانش در راه عشق ( حمیرا )زیباروی عرب که به اسارت گرفته شده بود در یک مبارزه رزمی وگذاشتن اجساد انان بر بالای تپه ای مشرف به شهر ونامگذاری هفت کل یا شهر ( هفت نشانه )بر ان ۲- معاصر : در گیری ( حاج عوض ایل بیگی لرکی)با اعراب صحرای عربستان خوزستان ( شیفه نمره ۱ ونمره ۳ ورامهرمز و امید یه و خلف اباد )وکشتن هفت مهاجم و غارتگر از انها  و گذاشتن اجساد انها بر بالای تپه مشرف به شهر ونامگذاری هفتکل ( برای عبرت) کل در لغت عامیانه بمعنی نشانه این اسناد بصورت نمایشنامه وداستان در ارشیو رادیو و تلویز یون سابق موجود است وقصه معاصر در بولتن شرکت نفت سابق چاپ شده است……..

هفتکل(شهر هفت نشانه )

ناحیه نفت خیز هفتکل در شمال شرقی اهواز متشکل از طوایف اتراک و بختیاری تا سال ۱۳۷۵ دارای ۵۰ حلقه چاه نفت که ۱۵ حلقه از انها به بهربرداری رسیده بود. ۵۴۵ خانه کارگری ۱۰۱ خانه کارمندی ۳ باشگاه فرهنگی ورزشی تفریحی ۲ سینما ۲ استخرشنا دو دبیرستان ۱۳ اموزشگاه دیگربو  ده است متاسفانه باتخلیه شرکت نفت در اوایل دهه ۵۰  از رونق افتاد و تعدادی افراد بومی( ترک ولر ) ومهاجرین اطراف در ان سکونت دارنداین  منطقه استعداد یکبیمارستان مجهز ویک دانشگاه را دارد .سند بولتن شرکت نفت در گذشته دور …..

تاریخچه هفتکل

۱- اسطوره: کشته شدن علیمراد خان وهفت پسرش به دست هم در راه عشق حمیرا زیبا روی عرب که به اسار ت در آمده بود  وگذاشتن جنازه ی آنان بر بالای تپه ای مشرف به شهر ونصب هفت (کل) بر قبر انان  هفتکل بوجود آمد

   ( سند ونمایشنامه این اسطوره به نام هفتکل یا شهر هفت نشانه در آرشیو صدا وسیمای ایران از گذشته دور موجود است )

۲- معاصر :

حدود یک قرن واندی از درگیری (حاجی عوض ایل بیگی لرکی ) از اتراک قشقایی فارس با اعراب بدوی و مهاجم صحرای عربستان خوزستان  ( شیفه - نمره یک - نمره سه - خلف آباد - امیدیه - وقسمتی از   رامهرمز ) وکشتن هفت تن از  اعراب جهت عبرت…. این هفت جنازه بر تپه ای مشرف به شهر که هفت کل بر قبر آنان گذاشته شد  هفتکل نامیده شد

 ( سند در بولتن شرکت نفت اسبق موجوداست)

 

هفتکل

 هفنکل درشمال شرقی اهوازاست و متشکل از طوایف ترک وبختیاری میباشد تا سال ۱۳۵۷ دارای ۵۰ حلقه چاه نفت بوده که ۱۵ حلقه ان بهره برداری می شده است .سابقا  دارای ۵۴۵ خانه کارگری ۱۰۱ خانه کارمندی ۳ باشگاه فرهنگی ورزشی تفریحی ۲ سالن سینما کارگری وکارمندی ۲ استخر مجهز شنا ۲ دبیرستان و۱۳ دبستان بوده است .

متاسفانه اوایل ده پنجاه با تخلیه شرکت نفت از رونق واعتبار ان کاسته شد وامروز مشتمل بر تعدادی قلیل افراد بومی ترک ولر وبسیاری مهاجرین روستاهای اطراف میباشد

این منطقه استعداد یک بیمارستان بزرگ و یک داتشگاه برای خود ومناطق جانکی دارد

لازم به ذکر است که هفتکل یعنی شهر هفت نشانه که تاریخچه دیرینه دارد که بزودی در مورد تاریخچه ان توضیح داده خواهد شد

طایفه زنگنه و کردزنگنه……

این طوایف از انشعابات ایل بزرگ زنگنه کرمانشاه که بسال ۱۱۴۵ هجری بدستور نادر شاه افشار  بسرپرستی علیر ضابیک زنگنه از بهبهان به جانکی کوچانده شده اند. قسمتی از انها به کهگیلویه وتعدادی به بهبهان ورامهرمز و قصبات اطراف پراکنده شدند…. (سند کتاب تاریخ خوزستان)……

طا یفه لرکی.برگزیده از کتاب تاریخ تمدن خوزستان…..

عشایر لرکی انچه نقل شده است از چهار محال بختیاری ودامنه کوه ( لرک) بین رود ارمنه ودو پهلان سکونت کرده بودند (لرک) بمعنی درخشیدن . لرکیها در حدود۱۲۷۵ هجری از سرزمین قشقایی کوچ وبمیان بختیاریها امدند اراضی نخودان دربین بروجن و سیمیرم وابوالفارس  درنزدیکی بهبیهان رابرگزیدند.در زمان رضا خان عشایر بهمیی و علادینی بهانها یورش واین طایفه که ۷۰۰۰ خانواده بودند بسرزمینهای رامهرمز هفتکل گزین چمن لاله نفت سفید و (سبزکوه)وایالتهای بختیاری کوچ کردند.. مردمی قانع و سخت کوش وبیشتر  املاک را خریدند. بعضی هم جذب شرکت نفت شدند …..

 

طایفه ممبینی ( شعار :من شجاع را ببین )

بروایت کتاب (تاریخ خوزستان) از اقای ایرج افشار سیستانی و گفته : سرهنگ محسن ستارمنش-ممبینها در حدود سیصد سال پیش از اعراب بنی کعب منشعب وسرازیر منطقه ممسنی واز انجا به منطقه (جانکی) کوچ کردهاند. بروایت کتاب ( سردار اسعد بختیاری )از اقای ( عکاشه) ممبینیها از طوایف اصیل  بختیاریند ممبینی و مکو ندی از سادات حضرت علی (ع) واز بصره امده اند. تیره های انهاتیره(ملاعوض) درمنطقه سرتایی. (شهریاری) در مله ابوالعباس. (ملازکی) درگنبد. ( کربلایی) در هپرو(شادمیری)  در لاسمان. تیقنی در تیقن.(صالحی) در میداوود بالا محمد کاظمی در میداوود تامرادی وپیرمرادی در (منگنان)و نوری. پتکی.(شیخها) در کلگه دم ابی در منگنان عبداله وعبدل درمنگنان-سادات میر سالاری در رود زرد و اب لشکر و دهد شتی ……..

طایفه مکوندی

ایل مکوند در حدود ۴۰۰ سال پیش از ممسنی بسرزمین جانکی کوچ وبروایتی این قوم مانند ممبین ها از سادات علی (ع) و از مکه مهاجرت کرده اند. ریاست طایفه را شخصی مقتدر و بانفوذ بنام ( حسام الدین )عهد ه دار بود عشایر مکونذ عمو ما سخت کوش شجاع سوارکار تیر انداز ونیرومند و دارای شم اقتصادی قوی هستند.ونقل است از طوایف اصیل بختیاری میباشند.۱۳۰ سال پیش طایفه مکوندی دارای رییسیی بنام قاید حودهاندسین که پس از او پسرانش قاید شیخ امیر وقاید امیر طایفه راتقسیم کردند.قاید یا کاید از سرکردگان ایل بوده اندتیره های فرعی چهار پنجه دشمنزیاری هستند…..سند تاریخ تمدن خوزستان از اقای ایرج افشار سیستانی)

معرفی بعضی طوایف خوزستان

                                               ((  کمائی ))

 

شعار ( کمائی نه جمع با…… نه کم با ) ترجمه : کمائیها نه در یک جا جمع هستند ونه کم میباشند

بروایت پیشینیان انها از اولاد امیر لعلپا یا لاله پامیباشند که  از بزرگان ومومنان ( اتابکان فارس ) در دهدشت کهگیلویه وبویر احمد بوده که قبر او بر بالای تپه ای زیارتگاه اهلی میباشد

محل سکونت این طایفه به صورت ییلاق وقشلاق در دلی کما ومناطق ماما تین - تشکی - قلعه تا شار وشاردین است و بصورت پراکنده در کلییه مناطق نفت خیز وشهرهای بزرگ وحتی خارج از ایران میباشند

انشعابات این طایفه :( شیخ امیری -عالی شه - سرکهکی - تلخابی - فعلی در شیراز و دشمکی  در دلی کما ) است

  زبان آنها لری ورسومات آنها عینا” مثل رسومات دهدشت وکهگیلویه وبویر احمد است ودین آنان شیعه اثنا عشری میباشد

 

( اصالت لر )…….

بر خلا ف تصور عوام لران از اریایی ها اصیل و این کلمه از ریشه ( الوار) وبنوشته حمدالله مستوفی مورخ کتاب (تاریخ )برگزیده درحدود سال ۵۰۰هجری انهااز کردها منشعب و ازجبل  السماق شام به لرستانامدند.سرداری بنام ابوطاهردر دوره اتابکان فارس ملک ( لرستان) مشتمل از لر بزرگ کهگیلویه و بویراحمد وبختیاری رابنیاد نهاد . بنوشته مورخان وجغرافیا دانان قرن چهارم هجری واژه ( لر)از سرزمین (الوار واز نژاد (لهراسب) اخذ شده است واژه لر تحریف شده واژه ( لیر) وناحیه ای در جندی شاپور و بمعنی کوههای پوشیده شده از جنگل میباشد ….( سند از کتاب تاریخ سیاسی کهگیلویه نوشته اقای سیدمصطفی تقوی مقدم …..کهگیلویه وبویر احمد بخشی از ایالت(انشان)وقومی سلحشور که خاستگاه هخامنشیان واسکندر مقدونی رادر تنگهای (پیرزا وتامرادی) شکست فاحش دادند این سرزمین قدمت ۵۰۰۰ ساله در تاریخ ایران دارد و جایگاه لر بزرگ وبختیاری است ایلات معروف ان بویر احمد بابویی چرام طیبی بهمیی دشمن زیاری است ……

 

هفتکل و طوایف سترگ ان ……

علاوه بر اتراک لرکی و بختیاری طوایف کمایی . نریموسایی و کلاه کج و شیخ . میرسالاری . جانکی عرب کمری و اقوام مختلط در هفتکل سکونت داشتند .که بتفصیل معرفی خواهند شد .۱- عرب کمری یا عرب عجمی بختیاری بین لالی ومسجد سلیمان و گذار لنده و دولاب سکونت داشته وتا مناطق جانکی وتنباکو کار هفتکل بسط پیدا کردند( کمر) بزبان محلی بمعنی کوهستان یا پشت کوه است این قوم مصادف با ورود سپاهیان اعراب بسال ۱۶ هجریاست . ( ژانپیردیگار) معتقد است که این ایل با بختیاری ممزوجو با ترکان چهرازیکردها ۰ لکها )در خدمت بختیاری قرار گرفتند و رشادتهای زیادی از خود نشان دادند مهمترین این طوایف (بهداروند- بابادی دو رکی علی بگ )که در چغاخور . شیمبارسیکوند و عنبل و اطراف ایذه وهفتکل وشوشترپراکنده هند ……( سند تاریخ تمدن خوزستان نوشته اقای ایرح افشار سیستانی)

در هفتکل اقوام مختلف از انجمله : بختیاری / اتراک ( لرکی - چهارده چریک - قلیچی - لک - سبز کوهی - فارسیمدان - ) نریموسایی - کلاه کج- سید اب لشکری-موسوی -  کمایی- بهمئی - عرب - شوشتری ایلاقی - قمشه ای - دزفولی - بوشهری - ونکی - بلوچی - اذربایجانی-میر سالاری- ممبینی -مکوندی  زندگی می کنند …..!

۱۴ پاسخ به “تاریخچه هفتکل از زبان استاد میرانی”

  1. كيابرز گفت:

    با سلام تا انجا كه ما اطلاع داريم طايفه بابادي از هفت لنگ بختياري ها هستند و طايفه اصيل بختياري و هيچ ربطي به عرب كمري ندارد .

  2. مهدی گفت:

    با سلام و خسته نباشی جناب استاد مطالبتون زیر سوال بردن هویت برخی طایفه هاست و ادعاهای شما بدون منبع همانطور که منم بدون منبع میتونم همه چیز رو زیر سوال ببرم واقعا اطلاعاتتون در مورد طوایف بختیاری ناقص بود لطفا اصلاح کنین .با تشکر زمانی کارشناسی ارشد تاریخ شهید بهشتی

  3. مهدی گفت:

    در مورد ولی محمد بیگ بیگدلی ونقش سیاسی وی در جانکی تحقیق نموده اید؟

  4. مهدی گفت:

    سلام.درمورد ولی محمد بیگ بیگدلی ونقش سیاسی و در جانکی مطلب تهیه کنید قلعه وی در کلسیر دالون معروف است

  5. h.mousavi گفت:

    از آقای هاشم حسینی تقاضا دارم با توجه به اطلاعات وسیع ایشان در باره شهرستان هفتکل و همچنین توانایی ایشان در شعر و ادبیات و … همکاری بیشتری با این سایت بعمل آورند. با تشکر موسوی از روستای ترکو

  6. سید عابدین موسوی گفت:

    با تشکر از زحمات شما

  7. افشين صفي خاني گفت:

    برادران محترم منوچهر هوشنگ داريوش و كورش لركي

    در گذشت پدر گراميتان را از طرف خودم و برادرم شهرام صفي خاني كه از دوستان نزديك و قديمي پدرتان بود را از صميم قلب به شما و جامعه ورزش هفتكل تسليت مي گويم .

  8. نریمان گفت:

    با سلام لطفا” علاوه بر ذکر منابع در خصوص کل آقا سیا و خیبر بک از طایفه لرکی چیزی میدانید

  9. mm گفت:

    با سلام.علاوه بر طوایفی که نام بردید طوایف دیگری هم در هفتکل زندگی می کنند و برخی از طوایف نام برده شده جز بختیاری اصیل نیستند و اصلا درست نیست جز بختیاری بیایند لطفا مطالبتون اصلاح کنید

  10. مریم گفت:

    با سلام
    در متن طایفه ممبینی طایفه شیخها را زیر مجموعه ممبینی قرار دادین ، در صورتی که چنین نیست، شیخها خود طایفه ای جدا هستند با تشکر

  11. پویا گفت:

    سلام
    من اهل شهر هفتکل نیستم اما تاریخ شهر شما را خوب میدانم بعد از این همه سال که شهر شما دارد شبیه به شهر مسجد سلیمان میشود و به دارد راه ویرانی پی میگیرد شما هنوز اختلاف قومی دارید؟؟
    ایا بهتر نیست همه با هم شهر خودتان را بسازید؟؟
    شهر شما زمانی امکاناتی داشته است که شهر ما هم اکنون انها را ندارد.
    قدر خود و شهرتان را بدانید.
    از طرف ۱ ایرانی که تاریخ شهر شما را خوب میداند.

  12. yalda گفت:

    با سلام می شه در مورد تاریخچه ی طایفهی دشمن زیاری اطلاعاتی بدید .اینکه از کجا به کهگیلویه وممسنی امدن و چرا به این مناطق آمدن .با تشکر

  13. سیده مژگان گفت:

    با سلام وخسته نباشید
    در صورت امکان منابع ادعاهای خود را نیزذکر کنید.با تشکر فراوان

  14. مجتبی گفت:

    سلام دوست خوبم
    وبلاگ زیبایی دارین
    از تاثیرات شهر اردل و ارتباط آن با هفتکل سخنی به میان نیاورده ای.

نظر دهید